جهاد سر چشمه اي است كه زندگي را به جريان مياندازد و مسلمانان را در حيات دائم قرار ميدهد. هر امّتي كه افرادش از جهاد مادّي و معنوي محروم شد ميان آنها درگيريها و كشمكشهاي داخلي ظهور كرده و امّت از درون فاسد شده و از بين ميرود. و عثمانيها، آخرين مثال زندهي اين واقعيّت بودند. و چيزي كه شكي در آن نيست، اين است كه تقدير، بر عثماني ها، فساد و نابودي و از هم پاشيدگي را رقم زد. همان طور كه بر امّت هاي ديگر نيز چنين نمود. و يقيناً اين امر علّتهاي خاص خود را داراست. زيرا اگر حكام در كاخها در زندگي خواهشاتي و پست فرو روند و از اعلاء كلمۀ الله غافل شوند و اين سستي و غفلتشان در صفهاي لشكر رسوخ يابد، در اين صورت، حكومت جايگاه مورد نظر خود را بين دولتها از دست ميدهد، علاوه از بيچارگي و بدبختي ابديكه با درگيريها و مناقشات بيپايان دروني گريبانگير امّت ميشود. بله! همين مناقشات داخلي منجر به فروپاشي و سقوط دولت عظيم و نيرومند شد و هستياش از روي زمين برچيده شد. و ما از زماني كه جهاد را ترك كرده ايم، ميان ما دو دستگي و تخريب رشد كرده است. و در حال حاضر، فرقه گراييها و گروه بازيهايي كه شاهد آن هستيم، ميوه هاي حنظل و زقّومي است كه از بذرهاي جهنّمي اي روييده اند كه در وقت ترك جهاد پاشيده شده اند. و از اين حالت مرگبار راه خلاصي جز جهاد نيست. پس جهاد براي مؤمن والاترين مفكوره و بالاترين آرمان است كه حتي جانش را در راه آن فدا ميكند. زيرا مومن مرتبۀ شهادت را، آن هم بلندترين مرتبۀ شهادت را صرف با جهاد ميتواند بدست بياورد.
از جمله كساني كه طعم اين لذّت والا را چشيده اند، حضرت «حرام بن ملحان» است كه در اثناء افتادنش بر زمين بعد از اين كه تيري به سينهاش اصابت كرده بود گفت: «فُزْتُ و ربّ الكعبة». «به ربّ كعبه سوگند كه رستگار شدم».[1]
اگر دادوگرفت حرم بن ملحان باهم مقايسه شوند، ديده خواهد شد كه او چه دستاورد بزرگي را كسب كرده است. بلي، جهاد پر منفعتترين تجارت است. آيا خداوند هنگام دعوت به اين تجارت پر منفعت، چنين نميگويد:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَي تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ (10) تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (الصف : 10 ، 11)
«اي ايمان داران ! آيا نشان دهم شما را چنان بازرگانياي كه نجات دهد شما را از عذاب دردناك؟ ايمان بياوريد به الله و رسول او و جهاد كنيد در راه الله با اموال خود و جان هاي خود. اين بهتر است در حق شما اگر بدانيد».
يعني: «اي كسانيكه ايمان آوردهايد! شما را به چنان تجارتي فرا ميخوانم كه با انجام دادن اين تجارت، بر علاوۀ اينكه جان خود را از عذاب دردناك نجات ميدهيد زندگي ابدي عزتمند را نيز بدست خواهيد آورد. بلي، به خاطر از ميان برداشتن تاريكيها، به خاطر رساندن نور رسول خدا به تاريكترين نقاط دنيا و به خاطر مزين ساختن عالم با انوار قرآن، جهاد تا قيامت ادامه خواهد داشت. و مؤمنان در توازن ميان دول و ملل، به عنوان «امت وسط» همواره خود را مسؤول خواهند دانست.
[1] بخاري، جهاد 9؛ مسلم، امارۀ 147.
