Cumhuriyet, okurlarını dün bir kez daha yanılttı. Gazete, manşetinden verdiği ve aslı İngilizce olan bir Amerikan raporunda dayalı ‘Cemaati Kullandılar’ çalışması ile yalan/yanlış haberlerine bir yenisini daha ekledi. Gazete haberlerinde, raporun Hizmet Hareketi’nden de bahsedilen bir kısmında dile getirilen iddialar rapor, müellifinin bağımsız tespitleri gibi yansıtırken, yaptığı tercüme hatası ile de metni tamamen aslından uzaklaştırdı. Raporda Hizmet için kullanılan övgü dolu sözler ise pek tabii Cumhuriyet için bahse değer olamadı.
Gazetecilikte maksat ve İngilizceye giriş!
Dijital iletişim ve haber alma ürünlerinin yaygınlık ve tesirinin giderek arttığı günümüzde basılı gazetelerin işi bir hayli zorlaştı. Dünyanın her yerinde ama değişik yoğunluklarda hissedilen bu değişim bu sektördeki her aktörü de yayın araç ve stratejilerini tekrar gözden geçirmek zorunda bırakıyor. Ancak her ne olursa olsun okurun haberciden talebi değişmiyor: Doğru bilgi.
Ne yazık ki Cumhuriyet Gazetesi, dün bu anlamda iyi bir sınav veremedi. Aslı İngilizce olan bir rapordan hareketle yapılan ve manşetten ‘Cemaati Kullandılar’ başlığı ile verilen haber, hem mühim bir tercüme hatası içeriyor hem de yalnızca bu metni yazan ve yayınlayanların İngilizceye hâkimiyetlerine indirgenemeyecek çarpıtmalar.
Habere konu ‘Turkey: Background and US Relations’ (Türkiye: Arkaplan ve ABD İlişkileri) başlıklı rapor, ABD Kongresi’nin düşünce kuruluşu hüviyetindeki bir araştırma merkezine ait. Yayın tarihi 23 Nisan. Yani aslına bakarsanız günlük bir gazeteye haber olmak için de bir hayli bayat bir rapor. Olması gerektiği gibi dürüstçe haberleştirilse bu geç kalınmışlık üstünde durmaya değmezdi ama öyle olmadı.
Ekleriyle birlikte toplam uzunluğu 41 sayfa olan ve Amerikalı parlamenterleri Türkiye hakkında siyasi, toplumsal ve ekonomik olarak bilgilendirmek için yazılmış kapsamlı rapor birkaç yerde Hizmet Hareketi’ne de değiniyor. Cumhuriyet’e göre raporun haber değeri en yüksek kısımları da bu satırlar. Ne var ki gazete burada tercüme ve doğru habercilik açısından kötü bir iş çıkartıyor. Cumhuriyet, raporda “AKP’nin Fethullah Gülen Hareketi’nden gelen yetkilileri, siyasi ve ideolojik muhalifleri susturmak veya zayıflatmak için kullandığı belirtildi.” diyor ama hem yanılıyor hem de yanıltıyor. Evvela, rapor ilgili satırda müstakil bir yorum ya da tahlil de bulunmuyor. Medyada dile getirilen, aynen raporda geçtiği şekliyle, bir “iddia”dan bahsediyor. Ayrıca, “AKP hareketi kullandı” şeklinde bir yansıtma da en iyi ihtimalle feci bir tercüme hatası olabilir. Metinde aslında darbe girişimi yargılamalarından bahisle, aynen alıntılıyorum, “Medyada pek çok kişi hükümet karşıtı komploların bazıları gerçek olsa bile, AKP taraftarı eğilimleri ya da Fethullah Gülen Hareketi sempatileri olan yetkililerin, iddiaları siyasi ve ideolojik muhalifleri susturmak ya da zayıflatmak için kullandığını savunuyorlar.” ifadeleri geçiyor. Yani Cumhuriyet, raporun bu kısmını haberleştirirken hem bir iddiayı tespit gibi veriyor hem de yaptığı tercüme hatasıyla cümlenin anlamını tamamen değiştiriyor.
Bununla birlikte, raporun Hizmet Hareketi’ni “terörü lanetleyen, dinlerarası diyalog ve kültürlerarası anlayışı teşvik eden ve laik demokratik mekanizmalar ile uyum içerisinde işleyebilen” sözleriyle tanımladığı satırları, pek tabii (haber değeri olmadığı için olsa gerek!) Cumhuriyet sayfalarında yer bulamıyor kendine.
Evet, gazeteciler için devir değişiyor. Artık çok daha hızlı ve birden fazla araç kullanabilir olmak gerek. Ama okurun doğru bilgi ve dürüst gazetecilik beklentisi değişmedi, değişmeyecek. Bu bizim için de böyle Cumhuriyet için de. Dileyelim bunu bugün, dünden daha fazla anlamış ve gereklerini yapıyor olalım.
