Vlerësimet e intelektualëve

Përveç një grupi të vogël, i cili ka paragjykimet dhe mendimet e veta ideologjike, shumica e intelektualëve turq esencialisht kanë mendime të njëjta mbi qëllimin e aksionit të Fethullah Gylenit. Për shembull, Prof. Ali Jashar Saribaj e cilëson lëvizjen e Gylenit “si një lëvizje të shoqërisë civile, e cila mund të ndihmojë përqendrimin e gjithanshëm të demokracisë në Turqi. Nacionalizmi laik bazohet në etnicitet, ndaj nuk ka funksion bashkues, po përçarës. Kurse lëvizja e Gylenit mund ta lehtësojë në mënyrë të konsiderueshme jetesën e shoqërisë në bashkim e mirëkuptim, duke bashkuar shoqërinë me anë të vlerave fetare. (Gazeta Millijet, 18/10/1995)

Taha Akjol e vlerëson Gylenin “si një vlerë të shoqërisë turke, që nxjerr në pah faktorët bashkues, jo ata përçarës të shoqërisë. Ai është njëkohësisht një faktor shumë i rëndësishëm i Turqisë demokratike e paqësore të së ardhmes, sepse ai i jep një rëndësi primare cilësisë dhe konkurrencës arsimore dhe nxjerr në pah mentalitetin studiues e kërkimor. (Millijet, 29/07/1998)

Sociologia Nilyfer Gële e cilëson lëvizjen e Fethullah Gylenit “si një modernizëm që i jep kuptim traditës duke formuar lidhje të së shkuarës me të ardhmen dhe të ardhmes me modernizmin”. Gële vazhdon kështu:

“Mendimi i Fethullah Gylenit thekson modestinë në emërtimin individual, traditën në formimin shoqëror dhe Islamin në ndërtimin e qytetërimeve. Ai është mishërimi i modestisë dhe dashamirësisë së njerëzve që nuk e kanë humbur lidhjen me Zotin dhe shembull për individët e mbetur mes rëndesës së traditës dhe shfrenimit të modernes. Ai hap një derë të re drejt vetëbesimit duke vendosur përballë vetmisë dhe arrogancës intelektuale të individit perëndimor sihariqin e një gjenerate të njerëzve të dashurisë, të cilët kanë gërshetuar kulturën fetare dhe besimin me kulturën e zemrës dhe intelektin. Për herë të parë në Turqi ne po dëshmojmë gërshetimin e mirëfilltë të tolerancës liberale me mentalitetin tradicional.” (Ergyn, 97-8)

Ali Bayramoglu e sheh lëvizjen e Gylenit si një “Lëvizje që në kundërshtim me lëvizjet islame politike, të cilat i hapin luftë traditave lokale islame, i del zot këtyre traditave dhe e komenton Islamin në perspektivën e tyre dhe në vend që të refuzojë diferencat, i hap krahët atyre dhe i pranon siç janë; lëvizje që merr jetë nga institucionet civile tipike të Anadollit, vakëfet (fondacionet) dhe zhvillohet me institucionet më moderne në mbarë botën. (Yeni Yüzyil, 08/07-13/07-26/08/1995)

“Lëvizjet fetare janë një realitet i shoqërisë dhe i demokracisë sonë. Ato kanë një rol të rëndësishëm në paqen dhe mbarëvajtjen e shoqërisë, për sa kohë që mbrojnë tolerancën dhe mirëkuptimin”, thotë Hasan Xhemal në gazetën Sabah të dt. 14/02/1995.

Emri i njohur i ekraneve në Turqi, Mehmet Ali Birand, thekson se Gyleni “na kujton se si duhet të jetë Turqia ideale, për të cilën kemi aq shumë nevojë”. Sipas gazetarit, qëllimi i Gylenit është një Turqi ku besimtari gëzon respekt të mirëfilltë, ai nuk ka absolutisht qëllime politike dhe nuk e përkrah përdorimin e besimit në arenën politike.

Pasi përmend paragjykimin që e ka shoqëruar për vite me radhë ndaj Fethullah Gylenit, Atilla Dorsaj tregon se si ka ndjekur lëvizjet e Gylenit për një kohë të gjatë dhe se është ndikuar nga qëndrimi i tij modest, nga fryma e mirëkuptimit dhe e dialogut ndërfetar që e shoqëron atë në çdo veprim e shkrim. Pastaj thekson bindjen e tij se Turqia ka shumë nevojë për urtësinë, diturinë dhe spiritualizmin e personit të Gylenit. (Yeni Yüzyil, 02/02/1997)

Gazetari Ahmet Tezxhan e shpjegon fenomenin Gylen kështu: “Ai nuk ka marrë përsipër një mision kolonizator të Islamit, përkundrazi, ai është një person që ka në plan të parë shpirtëroren, ka respekt e tolerancë për besimet e tjera, ka një zemër plot pasion dhe është mishërimi i dashurisë”. Ndërsa Xhenk Koraj thotë: “Fethullah Gyleni më sjell ndërmend një edukatë të jashtëzakonshme, një etikë të paparë, një modesti të asimiluar gjer në thelb dhe një mirëkuptim të thellë, si oqean”. (Akşam, 13/03/1998)

Ish-kryeministri i Turqisë, i ndjeri Bylent Exhevit, e cilëson Gylenin si “person që ka ndërthurur më së miri njohjet e thella teologjike me një filozofi të pasur por edhe me kulturën e mrekullueshme të artit dhe historisë. Fethullah Gyleni është personi që na ka treguar se mund të hapemi nëpër botë pa u shkëputur nga identiteti ynë kombëtar dhe mund të kemi lidhje të mira me Perëndimin duke mos lënë pas dore Azinë”, vazhdon Exheviti.

Çetin Altan shkruan kështu: “Fethullah Gylen nuk është një person që vrapon pas pushtetit dhe pasurisë së kësaj bote. Ai kërkon të jetojë Islamin në sensin e tij të vërtetë. Kështu ai manifeston një imazh me dimensione shumë të thella, me nivel shumë të lartë dhe me rendiment real për masat… Azia e Vogël shpeshherë ka nxjerrë njerëz me dimensione universale. Islami nuk bie në kundërshtim me botën reale. E rëndësishme është që njeriu të jetë njeri dhe myslimani të jetë mysliman në kuptimin e mirëfilltë të fjalës. Islami nuk është kurrsesi ashtu si mendojnë disa, pengesë për zhvillim e integrim. Fethullah Gylen është një person që e ka konceptuar botën me tërë realitetin e saj. Ai i ka kuptuar drejt problemet e myslimanëve dhe ka shfaqur zgjidhje konkrete e universale për ta. Nuk mund të jenë revolucionarë ata persona që ushqehen nga pasuritë e gatshme, sikurse nuk mund t’i japin drejtim as masave dhe as vetë jetës, personat që nuk prodhojnë asgjë. Bile ata as që e kanë një hall të tillë. Kurse Fethullah Gylen është një njeri që edhe prodhon, edhe nuk ushqehet nga ndonjë burim i gatshëm.

Neval Sevindi është një gazetare dhe antropologe e njohur, e cila ka zhvilluar një sërë reportazhesh me Gylenin. Ajo thekson te Gyleni “një personalitet të bazuar në dashuri e mirësi, i cili ia ka kushtuar jetën kauzës së vet, ku asketizmi është ndërthurur më së miri me një rezistencë që i ka rrënjët shumë thellë. Sipas saj, Gyleni ka besim te njeriu dhe mbron idenë se askush nuk mund të arrijë bashkëpunimin e zemrës dhe të intelektit, nëse nuk merr masa e nuk thellohet në brendësinë e tij shpirtërore. Ai thekson sintezën kulturore të Turqisë, duke nxjerrë në dritë fjalë me përmasa universale: “Nuk mund të harrohet Pascali në qiellin e larmishëm të Gazaliut, sikur nuk mund të ngrihet Mevlana në rrotullimin e tij planetar, pa përshëndetur Pastorin në laborator.”

Gyleni e sheh rinovimin e vetvetes si kushtin e vetëm të ekzistencës së vazhdueshme, vazhdon Neval Sevindi. Në botën e tij, arsimi është krah për krah me zhvillimin dhe e ardhmja është e bazuar në vlerat kulturore e ekonomike marrë së bashku. Ai propozon dinamizmin e dijes kundër padijes, punën e pasurimin kundër varfërisë dhe bashkëpunimin, dialogun e tolerancën kundër përçarjeve të brendshme e të jashtme.

“Intelektualët që nuk arrijnë të nxjerrin në pah sintezën kulturore të kombit dhe mohojnë sintezën e Osmanllive e të Selxhukëve, asnjëherë nuk mund të arrijnë dot te masat. Këta intelektualë nuk arritën dot të lënë pas krahëve mentalitetin e kolonizatorit, ndaj dhe nuk mundën të prodhojnë asnjëfarë ideologjie për aristokracinë turke në lindje dhe në rritje. Gjithmonë ata intelektualë dhe burokratë që nuk arritën dot të nxjerrin një sintezë nga historia, nga kushtet dhe kultura e këtij vendi, kanë qenë këmbëngulës në të tyren dhe diktatorë, si dhe kanë nënvleftësuar çdokënd jashtë vetes.” Shprehet Neval Sevindi dhe shton se Fethullah Gylen nuk është shabllonist, përkundrazi, ai ka nxjerrë në dritë një vlerë të jashtëzakonshme prej të gjithë materialit që ka pasur në dorë. Ai nuk e sheh shkencën si një pirg me gurë, po si një aktivitet mendor e kohor, të mjaftueshëm për të ndërtuar një ndërtesë të qëndrueshme. Gjithashtu, ai ka arritur të prodhojë më së miri sintezën e Islamit kulturor në Turqinë e sotme. (Bisedat e New Yorkut me Gylenin, Ergyn, 103-4)

Share:

More Posts

DIALOGU DHE SAKRIFICA

Pyetje: Transmetohet se imam Sharani i nderuar ka thënë: “Nëse qëndroj për një kohë të shkurtër pranë një njeriu që nuk fal namaz, nuk e ndiej namazin tim për dyzet ditë.” Mirëpo, për shkak të përgjegjësive tona shoqërore, ndodh shpesh që ne të jemi bashkë me njerëz nga më të ndryshmit. A ka ndikime negative…

Përmendja e Allahut dhe lutja

Miqtë e Zotit i kushtojnë shumë rëndësi përmendjes me uirde e dhikre të Allahut. (Lexojnë Kuran dhe lutje, përmendin Allahun) Ata thonë se leximi çdo ditë i një mase Kuran dhe përgjërimi Allahut me lutje janë tejet të rëndësishme për sa i përket lidhjes e marrëdhënies sonë me Allahun. “Çdo individ duhet të përcaktojë diçka…

Lutja

Të besosh te lutja
 
Te lutja thelbësore është të besosh te pranimi i saj dhe të kesh besim. Njeriu nuk duhet thjesht të hapë vetëm duart, por ai duhet të hapë edhe zemrën. Fjalitë që thuhen në lutjet që bëhen pas namazit të sabahut dhe atij të ikindisë janë të pranishme në Mexhmuatu’l-Ahdhab;[1] vetëm se janë…

Shpirti i vetëdedikimit

Sinqeriteti dhe vetëdedikimi
 
Ndryshe është mirësia e Allahut ndaj sinqeritetit. Njeriu duhet ta kalojë zemrën e tij në thjerrë çdo ditë, mandej t’u vihet punëve që ka për të bërë. Nuk duhet të përfshijë në punët e bëra për hir të kënaqësisë së Allahut asnjë punë tjetër, edhe në qoftë se ajo është e lejuar.
As të…

Brezi i Kuranit

Pyetje: Për kë është fjala, kur qëndrohet te ‘brezi i Kuranit’, që ndalemi herë-herë gjatë bisedave? Cilat janë detyrat e këtij brezi?
Brezi i Kuranit
Përgjigje: Brez të Kuranit quajmë atë brez që e ka kthyer dëshirën hyjnore mbi rruzullin tokësor në qëllim të vetëm, përfaqëson ashtu siç duhet çdo të vërtetë të Kuranit, i Cili do…

Detyra e arkitektëve të rizgjimit

Pas shumë prej problemeve të Islamit në ditët e sotme qëndrojnë myslimanët e formës, të cilët nuk e kanë fituar dot brenda vetes Islamin e vërtetë dhe nuk janë shkrirë dot me vetëdijen e sinqeritetit dhe mirësisë (ihsan[1]). Sjelljet e tyre, që bien ndesh me kriteret e vëna në pah nga Islami, mosnjohja e kufijve…

Ajo çfarë do Zoti është themelore

Njeriu që ka besim tek Allahu, përqafon fort vullnetin dhe bëhet njësh me urtësinë, nuk ka dyshim që në fund do të dalë medoemos fitimtar. Nëmos sot, nesër, nëse jo këtu, do të dalë fitimtar matanë. Mirëpo, ja që njeriu ka një natyrë të prirur nga ngutja dhe do që të gjitha gjërat e bukura…

Rruga e dobësisë dhe varfërisë

Si njerëz ne kemi punë dhe ngarkesa nga më të ndryshmet në përditshmërinë e jetës së tyre, bëjmë zgjedhje nga më të ndryshmet dhe nuk mund ta dimë nëse e kemi apo jo pëlqimin e Allahut të Madhërishëm në ato zgjedhje që bëjmë. Ndoshta, pa vetëdije ne mund të përfshijmë edhe egoizëm në mesin e…

Mesazhi i Fethullah Gylenit për fatkeqësinë e tërmetit në Turqi

Me shumë dhimbje mësova se shumë njerëz kanë humbur jetën dhe shumë të tjerë gjenden nën rrënoja, në pritje të shpëtimit, si pasojë e tërmetit me epiqendër në Kahramanmarash i shkallës 7.7 që ka prekur edhe qytetet tona të Hatajit, Adanasë, Gaziantepit, Mallatias, Kilisit, Adijamanit, Dijarbakërit, Shanllëurfas dhe Osmanijes, si dhe disa zona të Sirisë.  
 
U…

Llogaridhënia dhe kërkimi i faljes

Krenaria e Njerëzimit (s.a.s) thotë në një hadith të Tij: “Çdo njëri prej jush është bari dhe përgjegjës për të gjithë ata që ka nën kujdesin e tij.”[1] Sipas fjalëve të këtij hadithi, çdokush ka një hapësirë në të cilën është përgjegjës dhe do të japë llogari për përgjegjësitë e tij. Për shembull, ai që…

Send Us A Message